Kahvaltıda portakal suyu sevenlerden misiniz? Ben hiç sevmem , genel olarak meyve suyunu pek sevmem. İyi ki de sevmemişim, yıllarca yediğim onca tatlının yanına bir de meyve suyunu katsaymışım pankreasım iflas edermiş.

Ne var bu meyve sularında? Bir çok beslenme uzmanı bahsediyor, yemekten sonra alınan meyve fermante olduğu için midede asit miktarını arttırıyor ve mayalanma etkisi bakterileri arttıyor.

Benim bahsedeceğim FRÜKTOZ ve etkileri, bu bilgiye “Evrim yeme içmeyi nasıl etkiler? Darwin’le Akşam Yemeği” (*) kitabından ve hekim dostlarımla yaptığımız bilgi paylaşımlarından ulaştım.

Kitaptaki örnekle başlayalım: Bir bardak portakal suyunda 12 gr. şeker bulunur. Bunun bedene girişiyle birlikte olan bitene bir bakalım. Meyve suyundan alınan sukroz 50/50 oranında bileşenlerine yani früktoz ve glikoza ayrılır. Glikoz midede gıda maddesi olarak algılanır ve açlık hormonu ghrelini baskılamaya başlar. Früktoz aynı etkiyi yapamaz ve bu yüzden içerdiği kaloriler kanda serbestçe dolaşmaya başlar. Früktoz sadece karaciğer tarafından metabolize edilebilir. Yani 12 gramın yarısı bütün organlara giderken, 6 gr direkt karaciğerin üzerine yük olarak kalır. Karaciğer glikozdan da % 20 pay almışken bir de üstüne bu derece yük binmesiyle portakalın içindeki şekerin hedefi karaciğerimiz oluverir.
Bu kadarıyla bitti mi? Hayır.

Früktoz sadece mide için görünmez değildir. Kandaki glikoz pankreasa “ben buradayım” diyerek icabına baktırır, vücut o anda ya kullanır ya da yağ depolarında saklar, yağ depoları leptin hormonu üretir ve hipotalamusa sinyal gider “doyduk” o anda bizden de ses gelir “bir lokma bile yiyemeyeceğim”. Früktoz ise görünmezlik peleriniyle pankreası atlatır, bu yüzden leptin hormonu da salgılanamaz. Büyük patronlardan birisi olan Hipotalamusa sinyal gitmez, bir türlü “doymuş” hissetmeyiz ve “ne kadar yesem de bu aralar iştahım çok açık doymuyorum” deriz.

Metabolik sendroma yakalanmış hastalarda früktoz yerine nişasta içeren karbonhidratlar verildiğinde doyma hissinin daha hızlı oluştuğu gözlemlenmiş.

Kaliforniya Üniversitesinde Çocuk Metabolizma Uzmanı Prof. Dr. Robert Lustig’e göre früktoz bir toksindir.

Meyve yemeyelim mi?

Elbette meyve tüketelim ama makul miktarda ve posasıyla beraber. O zaman smoothie olarak tanımlanan meyve sularını ne yapalım?
Meyve posasıyla ve ağızda çiğnenerek ve mümkünse aç karnına ya da yemekten 2 saat sonra tüketilmeli.

(*) Bu yazıda yer alan bilimsel bilgiler “Darwin’le Akşam Yemeği” Jonathan Silvertown kitabından alınmıştır.